Herstellingen

  • Belangrijk bericht!

    Wegens de aanhoudende onzekerheid i.v.m. de covid19 cijfers kan er voorlopig geen openingsdatum van ons museum vastgesteld worden. Kijk regelmatig in onze Agenda – de heropening zal daarin aangekondigd worden.

    Hou het veilig! Wij dragen ons masker en houden 1,5 meter afstand van mekaar.


Contacteer: Dirk Bladt

+32 (0) 479.76.52.30

“Procedure herstellingen”

Van heinde en verre worden diverse radio’s aangeboden voor herstelling in het werkhuis van het ORM. Het is soms niet te geloven wat er wordt binnen gebracht om te herstellen. Zelfs wrakken of radio’s waar veel aan gewerkt en gerommeld is. En als het dan niet lukte dan maar naar het ORM ermee. De meeste techniekers van het ORM zijn mensen op pensioenleeftijd en die willen graag hun hobby blijven uitoefenen maar niet de gevolgen van andermans gepruts opknappen. Onze techniekers zijn liefhebbers die voor hun pure ontspanning radio’ s herstellen voor de echte verzamelaar, niet voor de handel. Ze herstellen uit vrije wil en zonder loon. Soms wordt er erg lang aan een toestel gewerkt om het spelend te krijgen en dat toch tegen een redelijke prijs.
Soms krijgt het ORM het verwijt dat het te duur zou zijn. Enige uitleg is daarom op zijn plaats.
In de prijs is inbegrepen het gebruik van de werkplaats, de benodigde gereedschappen, energie, onderdelen en een forfait voor het werk. Van de opbrengsten werd o.a. een cv-ketel geplaatst om in de winter er warm bij te zitten bij het uitoefenen van onze hobby. Uiteraard wil de eigenaar van het toestel dat het zo goedkoop mogelijk hersteld wordt. En dat kan soms niet meer om de volgende redenen: Het zijn allemaal oude toestellen waarin niet zomaar een onderdeel is stuk gegaan maar waar door het vroegere (intensief) gebruik en de leeftijd veel onderdelen gewoon versleten zijn. Die moeten meestal vervangen worden, niet in het minste voor de veiligheid. Voor de heel oude radio’ s zijn de lampen steeds zeldzamer en dus ook steeds duurder. Soms wordt zelfs een onvindbaar en essentieel onderdeel nagebouwd met moderne middelen. Tevens is het een hele klus om de administratie bij te houden van de aangeboden herstellingen, gebruikte onderdelen en bestellingen van nieuwe onderdelen.
Daarom is er een procedure opgesteld voor het laten herstellen van uw historische radio:
● Vooraf contact met ons op te nemen via e-mail (gebruik het brievenbusje op deze pagina) om te kunnen bepalen of uw toestel in aanmerking kan komen voor herstelling. Gelieve het merk en type van het toestel op te geven alsook een foto toe te voegen van het volledig toestel langs de voorkant en een van de typeaanduiding op de achterwand of op het chassis (venstertje). Vooral een close-up foto van het chassis binnenin, indien mogelijk en doenbaar, is een zeer goed hulpmiddel om een redelijk oordeel te kunnen vellen.
● Enkel toestellen met bouwjaar tot 1970 worden aanvaard. Op deze limiet kan enige speling zitten naargelang het soort toestel. Alleszins geen toestellen met chips of IC’ s (integrated circuits).
● Bij het aanbieden van een opmerkelijk toestel (draadopnemers, militaire ontvangers, mechanische grammofoons) of een toestel in zeer slechte staat zal de mening van een of meerdere techniekers worden gevraagd en zij zullen beslissen of het toestel wel of niet kan worden hersteld. We kunnen veel herstellen maar niet toveren.
● Het houten meubel herstellen, voor zover dat nodig of gewenst is, is voor een andere specialist, namelijk een meubelmaker.
● Bij aanname voor herstelling worden de eventueel ontbrekende onderdelen genoteerd.
● Er wordt een voorschot van 20 euro gevraagd. Graag in cash want we hebben geen bank terminal.
● Toestellen dienen zo spoedig mogelijk opgehaald te worden wanneer ze hersteld zijn. Dit vanwege de beperkte opslagcapaciteit in onze gebouwen. U wordt gecontacteerd per e-mail of per telefoon wanneer het toestel klaar is. Ook hier betaling van de kosten graag in cash.
Alle medewerkers en techniekers van het Olens Radiomuseum zetten zich belangeloos in om uw toestel te herstellen en om een mooi museum draaiende te houden!
Wij rekenen op uw begrip voor deze opgestelde procedure.


Voorbeeld van een reparatieverslag:

Dit artikel is bedoeld om wat uit te leggen over het repareren van historische radio’s. Er wordt getracht naar aanleiding van de radiolessen wat inzicht te geven in het repareren van deze toestellen. Het is het bekende verhaal dat je vaak hoort van iemand die een oude radio ter reparatie aanbiedt. Je vindt het leuk om in zo’n oude buizenradio weer eens rond te struinen en deze te herstellen. Je neemt de uitdaging aan en je zegt ja, ik zal hem in orde maken. En dan begint het verhaal!

Het blijkt om een Philips B3X72U te gaan en dat betekent voor de kenner enorm oppassen geblazen! Bij deze toestellen, en de meeste met een U in het typenummer, worden rechtstreeks uit het net gevoed en zijn dus niet uitgerust met een voedingstransfo. En dat betekent dat het chassis rechtsreeks met de netspanning verbonden is, wat levensgevaarlijk kan zijn bij aanraking van het chassis of andere metalen delen (potmeterassen en zo). Het advies is dan ook dergelijke toestellen altijd aan te sluiten op een scheidingstransfo. Dit zijn trafo’s waarvan de primaire en de secundaire wikkelingen aan elkaar gelijk zijn en dus een galvanische scheiding wordt bereikt tussen toestel en het elektriciteitsnet. Deze zijn vaak te koop via Internet (2deHands.be of Marktplaats.nl).
De klacht van het toestel is dat het wel speelt op de FM-band maar niet op de AM. Op de PU stand klonk slechts een lichte brom uit de luidspreker. De eerste gedachte was dan ook of de voedingscondensator ook nog wel goed zou zijn. Omdat de radio op FM goed speelt en nauwelijks bromde betekent dat de voeding vrijwel in orde is en het MF-gedeelte voor de FM ook goed is. Het LF (laagfrequent) gedeelte is dat deel van de radio dat het geluid van de ontvanger versterkt en was in de stand FM dus ook in orde. Het HF (Hoog Frequent) gedeelte van de radio is dat deel dat met hoge frequenties werkt en bestaat uit de afgestemde kringen, mengtrap en MF (Middel Frequent) versterker. Verder heb ik eerst de spanningen nagemeten op de belangrijkste punten. Dat is de eerste stap die je altijd moet doen. De aangegeven spanningen eerst controleren. Over het algemeen weken die niet of erg weinig af van de aangegeven waarde. Toen de grammofooningang werd ingeschakeld was er de lichte brom weer in de luidspreker. Belangrijk om aan de weet te komen is of de AM-ontvanger werkt. Omdat bij het kiezen van een andere golflengten of ingang het een en ander omgeschakeld wordt zou voor mij daar de eerste kans op een fout zitten. Schakelaar vuil of vast? In deze radio wordt nogal heel veel omgeschakeld. Dus de signaaltracer erbij gehaald. Dit is een apparaat dat eigenlijk niets anders is dan een versterker met luidspreker en wat aanpassingen aan de ingang met een volumeregelaar. Je kunt er signalen mee opsporen. Als eerste heb ik de signaaltracer aangesloten op de 2 buitenste aansluitingen van de volumeregelaar om te horen of daar AM-radiosignaal op zou komen. Immers dit is de uitgang van de detectie achter de MF-versterker waaruit het audiosignaal wordt gehaald. Tegen de verwachting in bleek de AM-ontvanger te werken en kon ik op verschillende zenders afstemmen. Wat nu? Ook bij FM stond er uiteraard ook signaal over de potmeter. Dus de fout zat niet in het AM-gedeelte maar in het LF-gedeelte en dat is zeker verwarrend te noemen.
In grote lijnen is het zo dat de FM een eigen circuit heeft en de AM ook een eigen schakeling want de middelfrequent versterker van FM versterkt alleen 10,7 MHz en AM middelfrequent versterker alleen b.v. 452 KHz
Vandaar dat er zoveel MF spoelen in deze radio zitten. Wel kunnen de buizen voor beide circuits worden gebruikt. In dit geval wordt de UCH 81 voor beide gebruikt en de UF 89 ook en dat betekent dat er veel spoelen en componenten moet worden omgeschakeld. Dat maakt het repareren van dit soort radio’s bewerkelijker.
De gebruikte buizen in deze radio zijn: UY 85 de gelijkrichter in de voeding UL 84 de eindbuis in de versterker UABC de signaal gelijkrichters voor detectie met een voorversterker. UF 89 de middelfrequent versterker UCH81 de mengbuis, HF voorversterker en oscillator AM UCC85 de mengbuis, HF voorversterker en oscillator FM
De gloeidraden van deze buizen staan is serie geschakeld net als vroeger de kerstboomverlichting. Is er eentje defect dan is de stroomkring onderbroken en zullen de anderen niet gloeien en doet de radio helemaal niets meer. Via weerstand(en) te schakelen kan deze radio op verschillende netspanningen aangesloten worden. Maar waar zat het probleem nu? Wat gaat er fout bij het omschakelen van FM naar AM? Met de signaaltracer kon ik het signaal volgen tot aan het rooster van de eindbuis en daar hield het op. Dus heb ik de eindtrap eens nader bekeken.
De eindversterkerbuis krijgt zijn anodespanning via de primaire wikkeling van de luidsprekertrafo (die is in orde want op FM speelt de radio). Vervolgens ligt de kathode van deze buis aan de massa en is de stroomkring rond. Als je de AM kiest wordt er een condensator over de primaire zijde van de luidsprekertrafo geschakeld om een klank aanpassing voor AM-ontvangst toe te passen en u raadt het al, dat was de boosdoener. Zie bovenstaand schema, doordat de condensator C86 was doorgeslagen kwam er ook aan de andere zijde van de trafo ook voedingspanning te staan en kon er dus geen stroomlopen door de trafo want deze primair “kortgesloten”. Daardoor bleef het erg stil op de AM!

Zo ziet u maar dat een storing of defect heel ergens anders kan zitten dan het in begin van de reparatie zich laat aanzien. Maar waarom een kleine condensator tussen de plus van de voeding en de trafo? Wel, dan bespaar je kosten omdat de werkspanning van deze condensator niet zo heel hoog hoeft te zijn en wordt dus op een eenvoudige manier de klank aangepast voor de MG. Het toestelletje is erg compact gebouwd en dat levert voor het verwisselen van onderdelen soms wat problemen op. Vooral in de FM-tuner moet men nauwkeurig te werk gaan. Enige verbuiging of verplaatsing van de kleine condensatoren kunnen de oscillator al doen verstemmen met alle gevolgen van dien.

Toine Segers


Jolien van radio2 heeft een interview met Rene opgenomen in het ORM. In avondpost kon je het horen. Klik op het luidsprekertje en luister naar het interview.

↑ MENU