|
Webmaster ORM
toinesegers@home.nl |
Procedure herstellingen
Voorbeeld van een
reparatieverslag
 |
René Peeters
vertelt.....
Van heinde en verre worden diverse radio’s aangeboden voor herstellingen in
het werkhuis van het ORM, op zichzelf is dit een hele goede ontwikkeling.
Maar het loopt tegenwoordig de spuigaten uit wat er
allemaal zoal aangeboden wordt om te herstellen. Zelfs wrakken of radio’s waar
veel aan gewerkt en gerommeld is. En als het dan niet
lukte dan maar naar het ORM ermee. De meeste techniekers van het ORM zijn
allemaal mensen op gevorderde leeftijd en die willen graag hun hobby blijven
uitoefenen maar niet de gevolgen van anderen opknappen.
Onze techniekers zijn liefhebbers die voor hun pure ontspanning radio’s
herstellen voor de echte verzamelaar, niet voor de verkoop van anderen
en handel.
Ze herstellen uit vrije wil en zonder beloning. Ondanks dat er soms erg lang aan
toerstel is gewerkt (en soms werkt het op je zenuwen) om het spelend te krijgen,
en dat tegen een redelijke prijs. Toch
krijgt het ORM het verwijt dat het te duur zou
zijn. Enige uitleg is
daarom op zijn plaats. |
Procedure herstellingen:
In de prijs is inbegrepen het gebruik van de werkplaats, gereedschappen,
energie en onderdelen. Van de opbrengsten wordt o.a. een CV ketel geplaatst om
in de winter er warm bij te zitten bij het uitoefenen van onze hobby. Soms heeft de klant heeft ergens een radio aangekocht tegen een
schappelijke prijs en nu moet die maar zo goedkoop mogelijk hersteld worden. En
dat kan niet meer om de volgende redenen:
Meestal zijn oude condensatoren uit de stock niet meer bruikbaar en omdat de
voorraad steeds minder wordt hebben we onlangs voor € 1500,00 aan condensatoren
aangeschaft en wellicht moeten we al weer bij gaan bestellen om maar eens iets
aan te geven. Ook de oudere lampen en knoppen worden steeds zeldzamer en dus
steeds duurder. Ook ontbrekende onderdelen aan de aangeboden radio zoals
knoppen, ruggen maken herstellingen duurder. Tevens is het een hele klus om de hele administratie bij te houden van de
aangeboden herstellingen, gebruikte onderdelen en bestellingen van nieuwe en
gebruikte onderdelen. Daarom is er een procedure opgesteld
voor het laten herstellen van uw historische radio.
● Gevraagd wordt of de eigenaar lid van het ORM is.
● Het toestel moet compleet zijn, met knoppen en
rug. Bij de aanname worden de eventueel ontbrekende onderdelen en de gegevens
van de eigenaar beschreven.
● Losse chassis worden niet meer aangenomen.
● Bij het aanbieden van een opmerkelijk toestel zal
door enkele techniekers naar hun mening worden gevraagd en zij zullen beslissen
of het toestel wel of niet wordt hersteld.
● Toestellen uitgerust met FM ontvangst, waarvan de
buizen in de FM tuner vervangen dienen te worden, zullen in overleg met de
eigenaar geschieden omdat die buizen vaak duur en zeldzaam
zijn.
● Draadopnemers, en speciale toestellen worden slechts
aanvaard in overleg met verschillende techniekers die samen beslissen voor
herstelling of niet.
● Toestellen dienen zo spoedig mogelijk opgehaald te
worden wanneer de herstelling is gedaan. Dit vanwege plaatsgebrek in het
werkhuis. U wordt hier eenmalig over getelefoneerd.
Indien u over een e-mail adres beschikt dit
dan ook opgeven bij de aanname om een z.s.m. afwerking te bewerkstelligen.
Alle medewerkers en techniekers van het Olens Radiomuseum zetten zich
belangeloos in om uw toestel te herstellen en om een mooi museum draaiende te
houden!
Wij rekenen op uw begrip voor deze opgestelde procedure.
|
    
Hier ziet u onze techniekers druk aan het repareren in het werkhuis. Tevens
beschikt het museum over een enorme hoeveelheid onderdelen van allerlei merken
radio's.
Het verhaal van de herstelling.
 |
Dit artikel is bedoeld om wat uit te leggen over het repareren van
historische radio’s. Er wordt getracht naar aanleiding van de
radiolessen wat inzicht te geven in het repareren van deze toestellen.
Het is het bekende verhaal dat je vaak hoort van iemand die een oude
radio ter reparatie aanbiedt. Je vindt het leuk om in zo’n oude
buizenradio weer eens rond te struinen en deze te herstellen. Je neemt
de uitdaging aan en je zegt ja, ik zal hem in orde maken. En dan begint
het verhaal….
Het blijkt om een Philips B3X72U te gaan en dat betekent voor de kenner
enorm oppassen geblazen! Bij deze toestellen, en de meeste met een U in
het typenummer, worden rechtstreeks uit het net gevoed en zijn dus niet
uitgerust met een voedingstransfo. En dat betekent dat het chassis
rechtsreeks met de netspanning verbonden is, wat levensgevaarlijk kan
zijn bij aanraking van het chassis of andere metalen delen
(potmeterassen en zo).
Het advies is dan ook dergelijke toestellen altijd aan te
sluiten op een scheidingstransfo. Dit zijn transfo’s waarvan de primaire
en de secundaire wikkelingen aan elkaar gelijk zijn en dus een
galvanische scheiding wordt bereikt tussen toestel en het
elektriciteitsnet. Deze zijn vaak te koop via Internet (Kapazaa.be of
Marktplaats.nl). |
De klacht van het toestel is dat het wel speelt op de FM band
maar niet op de AM. Op de PU stand klonk slechts een lichte brom uit de
luidspreker. De eerste gedachte was dan ook of de voedingscondensator ook nog
wel goed zou zijn. Omdat de radio op FM goed speelt en nauwelijks bromde
betekent dat de voeding vrijwel in orde is en het MF gedeelte voor de FM ook
goed is. Het LF |(laag frequent) gedeelte is dat deel van de radio dat het
geluid van de ontvanger versterkt en was in de stand FM dus ook in orde. Het HF
(Hoog Frequent) gedeelte van de radio is dat deel dat met hoge frequenties werkt
en bestaat uit de afgestemde kringen, mengtrap en MF (Middel Frequent)
versterker. Verder heb ik eerst de spanningen nagemeten op de belangrijkste
punten. Dat is de eerste stap die je altijd moet doen. De aangegeven spanningen
eerst controleren. Over het algemeen weken die niet of erg weinig af van de
aangegeven waarde. ls de grammofooningang werd ingeschakeld was er de lichte
brom weer in de luidspreker. Belangrijk om aan de weet te komen is of de AM
ontvanger werkt. Omdat bij het kiezen van een andere golflengten of ingang het
een en ander omgeschakeld wordt zou voor mij daar de eerste kans op een fout
zitten. Schakelaar vuil of vast? In deze radio wordt nogal heel veel
omgeschakeld. Dus de signaaltracer erbij gehaald. Dit is een apparaat dat
eigenlijk niets anders is dan een versterker met luidspreker en wat aanpassingen
aan de ingang met een volumeregelaar. Je kunt er signalen mee opsporen. Als
eerste heb ik de signaaltracer aangesloten op de 2 buitenste aansluitingen van
de volumeregelaar om te horen of daar AM radiosignaal op zou komen. Immers dit
is de uitgang van de detectie achter de MF versterker waaruit het audiosignaal
wordt gehaald. Tegen de verwachting in bleek de AM ontvanger te werken en kon ik
op verschillende zenders afstemmen. Wat nu? Ook bij FM
stond er uiteraard ook signaal over de potmeter. Dus de fout zat niet in het AM
gedeelte maar in het LF gedeelte en dat is zeker verwarrend te noemen.
In grote lijnen is het zo dat de FM een eigen circuit heeft en
de AM ook een eigen schakeling want de middelfrequent versterker van FM
versterkt alleen 10,7 Mhz en AM middelfrequent versterker alleen b.v. 452 Khz.
Vandaar dat er zoveel MF spoelen in deze radio zitten. Wel kunnen de buizen voor
beide circuits worden gebruikt. In dit geval wordt de UCH 81 voor beide gebruikt
en de UF 89 ook en dat betekent dat er veel spoelen en componenten moet worden
omgeschakeld. Dat maakt het repareren van dit soort radio’s bewerkelijker.
De gebruikte buizen in deze radio zijn:
UY 85 de gelijkrichter in de voeding
UL 84 de eindbuis in de versterker
UABC de signaal gelijkrichters voor detectie met een voorversterker.
UF 89 de middelfrequent versterker
UCH81 de mengbuis, HF voorversterker en oscillator AM
UCC85 de mengbuis, HF voorversterker en oscillator FM
De gloeidraden van deze buizen staan is serie geschakeld net als
vroeger de kerstboom verlichting. Is er eentje defect dan is de stroomkring
onderbroken en zullen de anderen niet gloeien en doet de radio helemaal niets
meer. Via weerstand(en) te schakelen kan deze radio op verschillende
netspanningen aangesloten worden. Maar waar zat het probleem nu? Wat gaat er
fout bij het omschakelen van FM naar AM? Met de signaaltracer kon ik het signaal
volgen tot aan het rooster van de eindbuis en daar hield het op. Dus heb ik de
eindtrap eens nader bekeken.
De eindversterkerbuis krijgt zijn anodespanning via de primaire
wikkeling van de luidsprekertransfo (die is in orde want op FM speelt de radio).
Vervolgens ligt de kathode van deze buis aan de massa en is de stroomkring rond.
Als je de AM kiest wordt er een condensator over de primaire zijde van de
luidsprekertransfo geschakeld om een klank aanpassing voor AM ontvangst
toe te passen en u raadt het al, dat was de boosdoener. Zie
bovenstaand schema, doordat de condensator C86 was doorgeslagen kwam er ook aan
de andere zijde van de transfo ook voedingspanning te staan en kon er dus geen
stroomlopen door de transfo want deze primair "kortgesloten". Daardoor bleef het
erg stil op de AM!
 |
Zo ziet u maar dat een storing of defect heel ergens
anders kan zitten dan het in begin van de reparatie zich laat aanzien.
Maar waarom een kleine condensator tussen de plus van de voeding en de
transfo? Wel, dan bespaar je kosten omdat de werkspanning van deze
condensator niet zo heel hoog hoeft te zijn en
wordt dus op een eenvoudige manier de klank aangepast voor de MG.
Het toestelletje is erg compact gebouwd en dat levert
voor het verwisselen van onderdelen soms wat problemen op. Vooral in de
FM tuner moet men nauwkeurig te werk gaan. Enige
verbuiging of verplaatsing van de kleine condensatoren kunnen de
oscillator al doen verstemmen met alle gevolgen van dien.
Toine Segers
|
|
|
